अव्ययपदानि

अत्र — यहाँ — Here
तत्र — वहाँ — There
कुत्र — कहाँ — Where
सर्वत्र — सर्वत्र — Everywhere
यत्र — जहाँ — Where
अन्यत्र — अन्यत्र, दूसरी जगह — Elsewhere

इतः — यहाँ से — From here
ततः — वहाँ से — From there
कुतः — कहाँ से — From where

अधुना — अब — Now
इदानीम् — अभी — At present
अद्य — आज — Today
श्वः — कल (आने वाला) — Tomorrow
ह्यः — कल (बीता हुआ) — Yesterday

प्रातः — प्रातःकाल — In the morning
सायम् — सायंकाल — In the evening

सदा — सदैव — Always
सदैव — हमेशा — Always
सर्वदा — हर समय — Always

शीघ्रम् — शीघ्र — Quickly
शनैः — धीरे-धीरे — Slowly
सहसा — अचानक — Suddenly
झटिति — तुरन्त — Immediately

पुनः — फिर, पुनः — Again
नित्यं — प्रतिदिन — Daily
प्रतिदिनम् — प्रतिदिन — Every day
एकदा — एक बार — Once
कदाचित् — कभी — Sometimes

यदा — जब — When
तदा — तब — Then
यदि — यदि — If
तर्हि — तब — Then
यावत् — जब तक — As long as
तावत् — तब तक — Till then

यथा — जैसा — As
तथा — वैसा — So

कथम् — कैसे — How

एव — ही — Only
अपि — भी — Also
च — और — And
वा — अथवा — Or
अथवा — अथवा — Or else

किन्तु — किन्तु — But
परन्तु — परन्तु — However

न — नहीं — Not
नैव — बिल्कुल नहीं — Not at all

अलम् — पर्याप्त, बस — Enough
वृथा — व्यर्थ — In vain

उच्चैः — ऊँचे स्वर से — Loudly
नीचैः — निम्न स्वर से — Softly

बहिः — बाहर — Outside
अन्तः — भीतर — Inside
उपरि — ऊपर — Above
अधः — नीचे — Below

पुरतः — सामने — In front of
पश्चात् — पीछे, बाद में — Behind / After
निकटे — निकट — Near
दूरम् — दूर — Far

युगपत् — एक साथ — Simultaneously
प्रायः — प्रायः — Generally
केवलम् — केवल — Only
सम्यक् — भलीभाँति — Properly

नूनम् — निश्चय ही — Certainly
खलु — निश्चय ही — Indeed

भोः — हे! — O!
अहो — अहा! — Oh!
धिक् — धिक्कार — Shame!

इव — जैसे — Like / As

बहुधा — अनेक प्रकार से — In many ways

© 2026. All rights reserved.